Posts Tagged ‘Valencia’

Spaanse brieven uit Haarlem

26/10/2018

Daar staan we dan. Voor de deur van het militair museum in Valencia. Met twee boeken voor de directeur van het museum. Maar de deur blijft gesloten. Net als bij de sociëteit van gepensioneerde parachutisten, waar we ook al hadden aangebeld. Een deur verderop werd wel open gedaan. Een zwaarbewapende soldaat luisterde ons relaas aan. Dat we twee boeken hadden voor de directeur van het museum. Twee bewijsexemplaren voor het mogen gebruiken van een schilderij van het Beleg van Haarlem dat in het museum hangt. De soldaat liep weg om daarna terug te komen met een hogere officier. Hij mocht geen pakketjes in ontvangst nemen. Dat was verboden. We moesten onze missie aborteren.

Bij een bezoek aan het Escorial gaat het uiteraard al snel over de Tachtigjarige Oorlog. Het kloosterpaleis van Philips II is voor ons Nederlanders het hol van de leeuw. Begin september vertelde iemand tijdens het bezoek dat er binnenkort een boek zou uitkomen met daarin vertaalde brieven die Spaanse soldaten die vochten bij Haarlem naar hun vaderland hadden gestuurd. En oh toeval, nog geen maand later, schud ik bij een reis door het oosten van Spanje de schrijfster van dit boek, Barbara van der Kooij, (opnieuw) de hand. Zij staat op de foto voor de gesloten deur van het museum. 

Het is dit jaar 450 jaar geleden dat de Tachtigjarige Oorlog uitbrak. Het Rijksmuseum viert dat met een expositie en daaraan is ook een serie documentaires op televisie gekoppeld. Ook het boek van Barbara van der Kooij staat in het teken van de oorlog tussen de Nederlanders en de Spanjaarden. Nederland wil de expositie aangrijpen om het beeld dat wij hebben van de Spanjaarden in die tijd, met de hertog van Alva voorop, wat te nuanceren. Wat wij als kinderen op de lagere school leerden over de Spanjaarden was niet helemaal terecht. Het eerste jaartal dat ik uit mijn hoofd kende, was overigens het sterfjaar van Philips II. 1598, dat was ook ons telefoonnummer. De punderingen, de verkrachtingen, de wreedheid van de Spanjaarden, wordt de Zwarte Legende genoemd. Nu wordt de nadruk erop gelegd dat Philips II de rechtmatige gezagshebber was over de Lage Landen en dat wij Nederlanders opstandelingen waren.

Als dit een gebaar is naar Spanje, is het een overbodige geste. De Spanjaarden hebben het nooit over de Tachtigjarige Oorlog. Voor hen is de  Zwarte Legende de bugeroorlog en de lange periode van de dictatuur met Franco. En als ze dieper graven in de geschiedenis, zullen ze zich episoden herinneren uit hun eigen streek. Voor de inwoners van Zaragoza is dat bijvoorbeeld het beleg tijdens de strijd tegen Napoleon. De Spanjaarden zijn trots op de monumenten in hun streek; kathedralen, Moorse burchten, Romeinse tempels, kloosters, etc.  Het verhaal dat er achter schuilt, kennen ze vaak niet eens. De grootste vijand in de geschiedenis van Spanje is altijd Frankrijk geweest. Slechts een keer voelde ik het vijandschap van een Spanjaard tegen mijn vaderland. Dat was in de kathedraal van Las Palmas de Gran Canaria toen ik werd aangesproken door een priester omdat ik een vertrek binnen was gestapt dat voor het publiek niet toegankelijk was. Hij vroeg waar ik vandaan kwam en toen hij Nederland hoorde, schudde hij het hoofd. Even dacht ik dat hij aan mijn landgenoot Pieter van der Does moest denken, de piraat die Las Palmas plunderde en ook de kerkklokken van de kathedraal meenam. Maar nee, hij mompelde bijna onverstaanbaar de woorden euthanasie, abortus en homohuwelijk. No está bien, no está bien. 

Een moordenaar die goed wordt betaald

17/08/2011

Het is deze maand precies tien jaar geleden dat ik in Spanje kwam wonen en twintig jaar dat ik voor het eerst in Spanje kwam. Na al die jaren is het me niet gelukt te begrijpen waar de liefde van veel Spanjaarden voor het spel met de dood vandaan komt. Vorig jaar schreef ik er al over toen in Fuentesaúco, een dorpje in de buurt van Salamanca, een jongen om het leven kwam bij een encierro, het stierenrennen. Afgelopen zondag maakte de stier op de foto boven deze post een einde aan het leven van een 29-jarige jongen. Het was het derde dodelijke slachtoffer van deze toro bravo, die luistert naar de naam Ratón, de muis. Toen Ratón in 2006 in de haven van Sagunto met zijn hoorns zijn eerste doodsteek  uitdeelde, overwoog zijn eigenaar Gregorio de Jesús, de stier niet meer te verhuren, maar naar een stierenfokkerij te sturen. Maar Ratón had inmiddels zoveel prestige opgebouwd, dat de gage van Ratón hem rijk maakte. In het Valenciaanse Xátiva betaalden ze afgelopen zaterdag 10.000 euro om Ratón een uurtje in actie te zien bij de bous al carrer, terwijl het gemiddelde bedrag voor een huurstier op 2000 euro ligt.  Maar Ratón is niet zo maar een stier. Hij is tien jaar oud en weegt 500 kilo en springt zo maar op de tribunes. Hij is wendbaar, lenig en snel en zijn cv is indrukwekkend.  Tot zijn optreden in Xátiva had hij al twee dodelijke slachtoffers gemaakt en verschillende gewonden. Ratón heeft zelfs al zijn eigen website en op Youtube staan filmpjes van de stier, waaronder ook de laatste wapenfeit van Ratón in Xátiva. Een helderdenkend iemand zou het uit zijn hoofd halen om de piste te delen met de Muis. Maar in Spanje niet. Ratón rende als een bezetene door de arena, dreigde met zijn hoorns en vond zijn prooi in een dronken jongen die door de mannen van de beveiliging al twee keer uit de arena was gehaald, maar toch weer over de schotten de piste betrad. Hij moest het met zijn leven bekopen. Inmiddels staat Ratón al weer groot op het affiche in Canals (Valencia) als de bloeddorstige en slimme stier die in september zal komen optreden. De Spanjaarden zijn nog lang niet uitgespeeld met de dood.

 

Opknappen of afbreken, dat is de vraag

19/05/2010

De kop geldt niet voor de eerste foto en ook niet voor de tweede foto, maar voor de wijk die er tussen ligt. Twee foto´s, in dezelfde straat genomen. De bovenste foto, van het vijfsterrenhotel Las Arenas, genomen aan het einde van de straat Pescadores, aan de zeekant, en de onderste foto, aan het begin van de straat, de ‘achtertuin’  van de wijk Cabanyal. De gemeentelijke architecten van Valencia hebben de wijk in het vizier. Het plan is om de boulevard Blasco Ibañez, die begint in het park Jardines del Real, door te trekken tot de boulevard aan zee., dwars door de wijk Cabanyal. Het idee is niet nieuw. Barcelona deed het al in 1992. Al ligt de barrio Gotico veel dichter bij zee (en dat is al een enorm stuk lopen) dan de oude stad van Valencia, die op vier kilometer van het strand ligt. Valencia werd ook niet aan zee gesticht, maar in de bocht van de rivier de Turia, die in 1957 uit de stad werd verbannen. In het oorspronkelijke project (uit de 19e eeuw!) hield de boulevard ook op bij de wijk van Cabanyal, een wijk die zich onafhankelijk van de stad ontwikkelde, met huizen die werden ontworpen in een soort populair modernisme.  De wijk is van cultureel belang, maar als het aan de gemeente ligt gaan er 1600 huizen tegen de vlakte en wordt de boulevard verder doorgetrokken. De sloophamer zwaaide al rond en als in Madrid niet werd besloten de werkzaamheden te verbieden, zou Cabanyal misschien nu al tegen de vlakte hebben gelegen. Tientallen jaren heeft de gemeente de wijk genegeerd, om, zeggen de bewoners, een reden te hebben de wijk met de grond gelijk te maken. Maar de bewoners zijn in opstand gekomen en hebben voorlopig dankzij de regering in Madrid de strijd gewonnen. Ze hebben ook veel architecten achter zich staan. Als Valencia dan toch een voorbeeld aan Barcelona wil nemen, waarom van Cabanyal dan niet een Barceloneta maken, een volkswijk aan het strand.  Kun je eerst over de boulevard Blasco Ibañez flaneren en dan door de straatjes van Cabanyal slingeren om bij zee uit te komen. Al slingerend viel het me op dat er naast vervallen huizen ook nieuwe restaurants en populaire uitgaansgelegenheden zijn geopend. Hopelijk gaat het nog helemaal goed komen met Cabanyal, alleen moet er nog wel iets aan de achtertuin worden gedaan.

Thuis bij Santiago Calatrava

16/05/2010

Als Valencia ouders zou hebben, zou Madrid de vader zijn en Barcelona, koningin der steden, de moeder. Valencia heeft de grandeur van Madrid, vooral rond het plein met het gemeentehuis en het mediterraanse karakter van Barcelona. En Valencia heeft net als Barcelona een rijk aanbod van Modernisme, zoals de mercado central en de mercado Colón in de Eixample (de Eixample van Valencia). Sevilla is de zus van Valencia en beiden maken ze zich op met het parfum van sinaasappelbloesem.
Maar met de bouwwerken van Calatrava heeft Valencia ook zijn eigen moderne identiteit gekregen. De lezing die ik op de eerste dag hield sloot ik ook af met de bouwwerken van Santiago Calatrava, zijn Palau de les Arts, L´Hemisféric,  het Museu de les Ciéncies, l´Umbracle en het Ágora. Bewondering van de toehoorders (voor de bouwwerken welteverstaan) en direct de vraag, want het publiek kwam uit Nederland; hoeveel dit nu heeft gekost, en of Europa (wij!) daar ook aan hebben meebetaald? Ik twijfelde of ik iets moest vertellen over de manier van politiek bedrijven in Valencia, keek even naar buiten en zag tegenover het hotel een etalage met pakken en stropdassen in de aanbieding. Wat dat er mee te maken heeft? Misschien niets met Calatrava en zijn stad van de Wetenschappen en de Kunsten, maar wel met de president van Valencia, die er van wordt verdacht een aantal maatpakken ter waarde van duizenden euro´s te hebben aangenomen van corrupte zakenmensen. Nadat zijn bevriende rechter de zaak archiveerde, is vanuit Madrid de aanklacht opnieuw ingediend.
Maar terug naar Calatrava, het zou zonde zijn, zijn futuristische bouwwerken te besmetten met het corruptieschandaal. Want de Stad van de Wetenschappen en de Kunsten is natuurlijk fantastisch. Ik heb op mijn reizen al veel van zijn projecten mogen bewonderen. De bruggen in Mérida, Sevilla, Bilbao, de Haarlemmermeerpolder en Buenos Aires, de communicatietoren op Montjuic in Barcelona, het station van Lissabon en Lyon, het vliegveld van Bilbao en het auditorium in Santa Cruz de Tenerife. Maar zijn grootste kunstwerken staan natuurlijk in Valencia, waar hij werd geboren. Wat Gaudí voor Barcelona is, is Calatrava voor Valencia. Ingenieur, architect en kunstenaar verenigd in één persoon. Met de stad van de Wetenschappen en de Kunsten heeft hij zijn stempel op het moderne Valencia gedrukt. We hadden geluk dat we deze keer het Palau de les Arts ook van binnen mochten bekijken. Vanaf vorig jaar mei worden er rondleidingen gegeven, maar slechts sporadisch, want als er optredens zijn of worden voorbereid, blijven de deuren meestal dicht.
Maar dan is er altijd nog het Hemisféric en het Palau de les Ciéncies om te bezoeken of uit te kijken over de gebouwen vanaf het l´Umbracle, waar het in de zomer ook ´s avonds erg gezellig is. Rondlopend tussen de futuristische bouwwerken van Calatrava waan je je echt in de 21e eeuw, alsof je zo wegloopt uit zo´n geïdialiseerde tekening van projectontwikkelaars met bomen en parken en ingevuld met mensen. Alsof je rondloopt in de toekomst. En steeds weer de Nederlandse vraag, hoeveel het nu allemaal heeft gekost. En misschien zal een Spanjaard zich nu ook wel achter de oren krabben, nu Spanje zo zwaar wordt getroffen door de economische crisis. Maar dit pakken ze Valencia niet meer af.

Naar de buren

30/01/2010
Toegegeven, Salamanca ligt in een uithoek van Spanje, verstopt in het westen van die uitgestrekte hoogvlakte, de zogenaamde Meseta. De hoofdstad Madrid ligt op 210 kilometer, naar Sevilla is de afstand 480 kilometer, net als naar de Spaans/Franse grens bij Irún en Barcelona ligt maar liefst 835 kilometer verderop.  Als we naar het strand van de Middellandse Zee willen, is het tussen de 560 kilometer (Valencia) en 630 kilometer (Alicante). Naar de zuidkust is de afstand ongeveer hetzelfde.
Maar het grote voordeel van de geografische ligging van Salamanca is dat buurland Portugal bijna in de achtertuin ligt, op 110 kilometer, een klein uurtje rijden. En dan ben je ook in een andere wereld. Het in zichzelf gekeerde Portugal met zijn bescheiden Portugezen. Met vis als specialiteit in de keuken, weer even wat anders dan de lomo, chorizo, jamón en alle andere vleeswaren, waar Salamanca bekend om staat. En dus gaan we vandaag naar buurland Portugal, naar Coimbra, prachtige oude universiteitsstad aan de rivier de Mondego. Wordt vervolgd.