Posts Tagged ‘Saramago’

Een Spanjaard in Portugal

10/10/2010

Of ze nu uit Catalonië, Castilië y León, Andalusië of Madrid komen, eenmaal over de grens zijn ze allemaal Spanjaarden. Het is lang weekend in Spanje, dinsdag is de nationale feestdag, el dia de la Hispanalidad, de dag van alles dat Spaans is, en dus hebben/nemen veel Spanjaarden ook op maandag vrij. Ik kwam er gisteren in Porto veel tegen. Waarschijnlijk komen ze vooral naar Portugal omdat het dichtbij is én goedkoop, in deze tijd van economische malaise is dat geen onbelangrijke reden. Misschien wel de belangrijkste reden, want ik bespeur bij de Spanjaard weinig culturele belangstelling. Niet op straat, niet in de monumenten en niet in het restaurant. De garbanzos met callos smaken bij ons toch een stuk beter, hoorde ik aan het tafeltje naast me iemand opmerken. En dat wordt aan de ober ook in het Spaans uitgelegd, die onderdanig als hij is zo goed mogelijk in het Spaans antwoord geeft. Alsof ze thuis zijn. Aardig stuk gisteren in de Portugese krant Diario de Noticias, dat verwees naar een artikel in El Mundo, waarin de Spaanse krant de Nobelprijs voor de literatuur claimde, omdat de Peruaanse schrijver Vargas Llosa ook de Spaanse nationaliteit heeft. In de jaren negentig gebeurde hetzelfde toen Saramago de Nobelprijs   won. De recent overleden Portugese schrijver woonde toen op Lanzaraote en was met een Spaanse dame getrouwd, dus de Nobelprijs was eigenlijk ook voor Spanje. In ieder ander Europees land zou de Spanjaard proberen wat Engelse woorden te stotteren, maar hier in Portugal niet, want ach, wat is Portugal, toch niet meer dan een Spaanse provincie. Je kunt het vergelijken met dezelfde hooghartigheid waarmee wij de grens met onze Zuiderburen oversteken. Stille getuige van het Spaanse imperialisme is de enorme reclame van SEAT van de foto boven deze post, dat een zogenaamde restauratie moet verbergen en dat al tijdenlang het  uitzicht op de stad verpest, al kunnen daar ook wel Portugese belangen achterzitten. In Madrid blijven zulke reclamedoeken na een restauratie nog lang  hangen omdat de eigenaar van het pand daar enorme bedragen voor vangt.

Anuncios

De ontvoering van Saramago

22/06/2010

Af en toe ben je als reisleider opeens dichtbij het wereldnieuws. Sta je even niet in een 16e-eeuwse kathedraal of voor een 18e-eeuws schilderij, maar sta je midden in de actualiteit. Twee jaar geleden bijvoorbeeld, toen Fidel Castro bekend maakte dat hij een stapje terug ging doen, was ik in Havanna en afgelopen vrijdag hoorde ik op de radio in de bus dat José Saramago was overleden. De bus stond net geparkeerd bij de Torre de Belém, waar we net een fotostop maakten. Eerlijk gezegd weet ik niet zo heel veel van Saramago en er zijn ongetwijfeld al veel verhalen over zijn leven geschreven. Ik ken Saramago vooral als de man die vaak aanwezig was bij antiglobaliseringsdemonstraties, uiteraard van zijn boeken en zijn columns in El País.  Met de Portugese politiek en de kerk had hij geen goede verhouding. Ooit liet hij zich vrijwillig verbannen naar Lanzarote, toen zijn kandidaatstelling voor de Europese prijs van de literatuur werd ingetrokken omdat het boek de kerk nogal op de hak nam. Het was een symbolische daad, zijn echtgenote woonde al op het Spaanse eiland. Daarom verbaasde me het ook dat zijn lichaam een dag later toch werd opgebaard in het gemeentehuis van de hoofdstad. Ik zag de beelden op de televisie in een restaurant. Achter de bar stond de eigenaresse mee te kijken. Een ontvoering noemde ze het. Ze kon zich niet voorstellen dat dit de laatste wens van Saramago was. Dat de relatie tussen de Portugese politiek en Saramago inderdaad niet goed was, maakte president Cavaco Silva de volgende dag nog maar eens duidelijk. Hij liet de crematie van de Nobelprijswinnaar schieten omdat hij op vakantie was op de Azoren.