Posts Tagged ‘Rio de Janeiro’

De foto van een belofte

01/02/2014

111

Het shirt dat ik om mijn schouders heb, haalde ik ongeveer dertig jaar geleden uit de rekken van een Intersportfiliaal  in Tiel. Nu kwam het shirt eindelijk ´thuis´, in Maracaná bij een wedstrijd van zijn Flamengo, want van die club is dit roodzwarte shirt. Waarschijnlijk heb ik het toen behoorlijk op de groei gekocht, want ook al knelde het op sommige plaatsen een beetje, het paste nog steeds. Verbazingwekkend eigenlijk dat het shirt nog steeds niet was versleten, maar dit shirt van een club uit Brazilië was ook gewoon in Brazilië vervaardigd en niet in een of ander Aziatisch land. Nog steeds kleefde aan het shirt de voetbalvreugde uit vervlogen kinderjaren, waarin we van ´s ochtends vroeg tot ´s avonds laat voetbalden. Alsof we de hoofdrol speelden in de reclame van Eurocard, waar een jongetje aan de hand van zijn vader voor het eerst een stadion binnenkomt. Voor het eerst de tribune oplopen van het enorme Maracaná is een beleving, of je nu 12 of 43 bent. Het nieuwe Maracaná, het hart van het Braziliaanse voetbal.

De jongen naast me op de foto leerde ik een jaar of tien geleden kennen. En omdat bij mannen het gesprek bijna altijd over vrouwen en voetbal gaat, werd al snel duidelijk dat Richard en ik het over een ding zeker eens waren: Het WK van 1982 was het beste wereldkampioenschap voetbal aller tijden en Brazilië had het beste elftal. Voetbalkenner Hugo Borst onderschreef 118onze mening in de WK-special van het AD, die begin januari verscheen. Twee jaar geleden kwam ik terug van een reis door Zuid-Amerika, waarbij ook Rio de Janeiro op het programma stond. De enthousiaste verhalen die ik uitstortte over Richard, waren voldoende om af te spreken dat we in het jaar van de WK naar Rio zouden gaan. Niet voor het WK, maar voor Rio, en dan moet je in december of januari gaan als de zomer in volle gang is.

Voor we de Atlantische Oceaan overstaken, kwam Richard langs met de dvd´s van de wedstrijden Brazilië – Argentinië en Brazilië – Italië van het WK van 1982. Twee prachtige wedstrijden, gespeeld in Sarriá, het oude stadion van Espanyol in Barcelona.  Nu pas besefte ik dat de tweede ronde van dat WK werd gespeeld in een poulestysteem. Brazilië, Italië en Argentinië waren ingedeeld in groep C. De winnaar van de groep zou naar de halve finale gaan. Na het zien van de wedstrijden werd me duidelijk waarom we dit WK het beste vonden. Dit was het laatste ´trage´ wereldkampioenschap. De spelers hadden nog ruimte om te voetballen. Ze werden niet opgesloten in een ingewikkelde strategie. Er bestond nog geen hokjesgeest. Socrates verdedigde, maar kwam soms even vrolijk over de flank opzetten richting het doel van de tegenstander. De individuele kwaliteit van de spelers gaf de 102doorslag. Er ging ook veel mis. In de wedstrijd tegen Italië zagen we hoe de Brazilianen in de achterhoede een breedtepass gaven die Rossie eenvoudig onderschepte en verzilverde. Dat zal in het huidige voetbal niet snel meer gebeuren. Risico´s moeten worden uitgesloten. Brazilië speelde de Latijnse versie van het totaalvoetbal met Eder en Zico in de rol van Neeskens en Cruijff. Brazilië zou nooit meer een elftal als dat van 1982 op de been brengen. Het stadion van Espanyol ging jaren later tegen de vlakte.  

Het WK van 1982 was het eerste wereldkampioenschap dat ik min of meer bewust meemaakte. Van 1978, ik was toen 8, kon ik me van de finale alleen nog herinneren dat het veld bezaaid was met witte snippers. En het doelpunt van Kempes. Ik was nog te jong om de impact van deze nederlaag van Oranje te voelen en mijn vader die naast me zat op de bank liet, als ik het me goed herinner, ook niets van woede of frustratie merken. Vier jaar later, in 1982, waren we inmiddels zelf aan het voetballen. Op het grasveld voor school speelden we ons eigen WK met onze idolen. Michael was Schumacher, Björn was Platini, Fred was Boniek, Richard was Maradonna en ik speelde voor Zico. Vandaar ook het shirt van Flamengo, dat Zico droeg tot hij in 1983 naar Udinese in Italië vertrok.

109In de bus van het vliegveld naar ons hotel zagen we dat het eerste weekeinde van ons verblijf in Rio de competitie om de Carioca Cup zou beginnen. Een competitie tussen de voetbalclubs uit Rio de Janeiro. Zondag zou Flamengo in actie komen tegen Audax. Na drie jaar maakte Flamengo zijn rentree in het Maracaná. Drie jaar duurde de verbouwing van het stadion. Nu is het stadion klaar voor de WK. De stoeltjes die ik twee jaar geleden nog buiten op het parkeerterrein opgestapeld zag liggen, zijn weer teruggeplaats, in de bovenste ring wit en naar beneden toe, gebroken met geel en blauw. Veruit de meeste stoeltjes bleven ook tijdens de wedstrijd zichtbaar. Slechts 12.000 supporters bevolkten de tribunes, waar plaats is voor 75.000 toeschouwers. De lage opkomst was waarschijnlijk te wijten aan het feit dat Flamengo uitkwam met het tweede elftal. De hoofdselectie was al in voorbereiding op de Copa de Libertadores, de Zuid-Amerikaanse versie van de Champions League. Ondanks dat de wedstrijd saai was, verveelden we ons geen moment. Om ons heen gebeurde van alles. Een supporter slenterde over de trbiune met een replica van de wereldcup en poseerde voor wie dat wilde. Uiteindelijk  sloot hij vriendschap met een man die zich als engel had verkleed en negentig minuten lang zijn hand hield op een kopie van de Cariocacup, alsof hij het kleinood wilde instralen. Vlak voor ons  maakten twee prachtige cariocas een selfy, waar wij, a la Obama, graag deel van uit hadden willen maken. De harde kern van Flamengo bleek een mobiele eenheid, die eerst in ons vak opdook, maar even later opeens op de tweede ring plaatsnam.

Maar om te voelen hoe het er aan toe kan gaan in een kolkend Maracaná moesten we naar de videoschermen kijken, waar regelmatig de nieuwe carnavalskraker langskwam van de sambaschool Imperatriz Leopoldinese. Een lange sambadreun als ode aan Zico. Flamengo won met 1-0, maar Zico zou zeker niet trots zijn geweest op dit resultaat.

Een dag na de wedstrijd in Maracaná bezochten we ´s ochtends op de Corcovado het beeld van Cristo Redentor, bij wie de middelvinger in de nacht voor onze aankomst door een bliksemflits was veranderd in een opgebrande sigaar. In de middag beloten we naar de wijk Santa Teresa te 193gaan, waar we belandden in een gezellig buurtfeest. Via de trambaan daalden we af naar het centrum en na wat omzwervingen kwamen we toevallig uit op het praça Cruz Vermelha, het plein van het Rode Kruis in gebruik als rotonde.  In het midden voetbalden een paar jongetjes. Aan de straatkant speelden oude mannetjes schaakspel aan kleine vierkante tafeltjes. De bomen die het plein omzoomden hadden hun werk gedaan. Schaduw geven was niet meer nodig, het was het einde van de middag, de schemer viel langzaam over de wijk. Vanaf een bankje keken wij naar de voetballende kinderen. Toen een paar jongetjes in de gaten kreeg dat ze werden gefotografeerd, kwamen ze nieuwsgierig naar ons toe. We vroegen wie hun idool was, Neymar? Verontwaardigd schudden ze het hoofd en trokken een vies gezicht. Neymar voetbalde tot vorig jaar bij Santos, bij de rivaal. Cristiano Ronaldo was hun grote voorbeeld. En een paar jaar geleden was ook Wesley Sneijder dat, voegde een jongetje er aan toe, toen wij vertelden dat we uit Nederland kwamen. Vervolgens nodigden ze ons uit om mee te spelen. Thiago, de leider van het clubje, deelde de teams in. Hij koos voor zijn vriendje Felipe en zijn amigo uit Nederland, die door Thiago als laatste man werd geposteerd.  Zijn zes overige vriendjes vormden met Richard een team. Thiago stak met kop en schouders boven zijn vriendjes uit, op een manier zoals je dat terugziet bij bijvoorbeeld een home-video uit de jeugd van Messi. Thiago haalde de bal ach189terin op, stak het veld over, liep tegenstanders en toevallige passanten die het plein overstaken voorbij en scoorde.  Maar in deze wedstrijd had Thiago het moeilijk. Dat kwam vooral omdat hij in de steek werd gelaten door zijn amigo uit Nederland, die iets teveel bier had gedronken in de wijk van Santa Teresa en bij wie het begon te duizelen als er weer eens vier jongetjes tegelijk op hem afkwamen. Thiago had uiterlijk wel iets weg van Kaká. Het is het jongetje met het zwarte shirt op de foto. Hij was ook geen straatvechter, maar een keurig opgevoed ventje. Na de wedstrijd kwam hij Richard zelfs zijn slippers brengen. Wie weet of wij even hebben mogen voetballen met een nieuwe Messi. Voorlopig is deze Thiago in ieder geval de held van het plein van het Rode Kruis.

Anuncios

De striptease van het Maracaná

17/12/2011

 

Twee oude mannen voeren de zwerfkatten die een thuis hebben gevonden in de spelonken van het stadion. Achter hen liggen de blauwe stoeltjes die ooit meedreunden op het ritme van de samba hoog opgestapeld. Het veld waar ooit Pelé, Zico en nog niet zo heel lang geleden Ronaldinho hun acties maakten, is veranderd in een bouwput. Boven het stadion kijkt een grijze hemel lijdzaam toe. Af en toe valt er een traan. Het Maracaná is volledig gestript. De opknapbeurt moet voor het WK voetbal van 2014 zijn afgerond. Mijn lokale gids in Rio, Ceci, had me al gewaarschuwd. Het zijn geen tijden om naar het Maracaná te gaan. Maar als je dertig jaar geleden in je dorp het alleenrecht had om Zico te mogen zijn, en je hebt een vrije dag in Rio, dan wil je toch het stadion van je jeugdidool zien, ook al is dat stadion nu niet meer dan een betonnen kadaver. De officiële cijfers zeggen dat er 300 miljoen dollar moet worden geïnvesteerd om Maracaná nieuw leven in te blazen, maar die begroting zal ver worden overschreden.  800 miljoen dollar schijnt meer in de richting te komen. Het was goedkoper geweest om het stadion af te breken en een nieuw Maracaná te bouwen, maar in Rio wilde men zoveel voetbalhistorie niet tegen de vlakte gooien. Het is de vraag of het Maracaná wel zijn glans terugkrijgt. De tijden dat er 200.000 toeschouwers het stadion vulden (bij een concert van Tina Turner waren er ooit 280.000 fans aanwezig) zijn definitief voorbij. In het nieuwe Maracaná is op last van de FIFA straks plaats voor 75.000 toeschouwers. Maracaná krijgt een nieuw gezicht, nieuwe stoeltjes, een nieuw dak, voorzieningen die bij de 21e eeuw horen. De hemelsblauwe kleur die de buitenkant siert, zal wel blijven, en dat is juist een detail dat veel cariocas liever hadden weggepoetst. Bij de opening van het Maracaná, aan de vooravond van het WK in 1950, was bedacht om het stadion aan de buitenkant te beschilderen met de kleur van het winnende land. Iedereen dacht dat het wit zou worden, de kleur van het shirt waarin Brazilië in die tijd speelde. Maar het was Uruguay dat het WK won en sindsdien draagt Maracaná de kleur van de Latijnse Azuri. De enige voetbalhistorie biedt nu het provisorische museum waar de bezoeker in de hall of fame  de voetafdrukken van de grote Braziliaanse voetballers en Franz Beckenbauer kan zien, een roestig draaihekje dat is blijven stilstaan op 162.889 bezoekers. De officiële naam van het stadion is sinds 1964 overigens Estadio Jornalista Mário Filho, als eerbetoon aan de oprichter van het Jornal dos Sports. Maracaná, de populaire naam van het stadion, is afkomstig van een vogeltje dat vroeger voorkwam in de omgeving waar het stadion staat. Liep nog vergeefs een ronde om het stadion om te ontdekken of er misschien nog een carioca-versie zou zijn van bar Meerzicht, waar de rijke geschiedenis van het stadion in leven wordt gehouden door de verhalen van oude mannetjes en foto´s aan de muur.    

De enige echte Copacabana

27/02/2011

Links op de foto het strand van Copacabana. Wie ooit in Rio de Janeiro is geweest, zal gelijk zien dat dit niet dé Copacabana is. Of eigenlijk toch wel. Op dit strand zijn geen schaars geklede zonaanbidsters, maar vrouwen die een aantal rokken over elkaar dragen en een bolhoed op hun hoofd hebben. Dit is het strand van het Boliviaanse Copacabana, gelegen aan het Titicacameer, dat ooit zijn naam gaf aan een wijk in Rio.  De naam Copacabana is een verbastering van Kota Kawana uit de taal van de Aymara-cultuur en betekent Uitzichtspunt over het meer. Iedere zondag komen Bolivianen uit alle windstreken om hun nieuwe of nieuwe tweedehandse auto voor de enorme basiliek te laten inzegenen. Op het hoofdaltaar in de kerk staat het 16-eeuwse beeld van Onze Lieve Vrouwe van Copacabana. In de 17e eeuw  kwamen Spaanse zilverhandelaren op hun weg van Peru naar Brazilië langs Copacabana en besloten een kopie van het Mariabeeld mee te nemen naar Rio. Daar kreeg het beeld een mooie plaats in een voor haar gebouwde kapel in de wijk Sacopenapâ. Al snel kreeg de wijk de naam van het beeld; Copacabana. Onze reis leek wel wat op de onderneming van de zilverhandelaren. Ook wij waren in Peru begonnen en kwamen via Lima, Cusco en Puno uiteindelijk in Copacabana. Daarna ging onze tocht naar La Paz, Buenos Aires en vervolgens via de watervallen van Iguazú naar Rio de Janeiro, waar in de wijk Copacabana ons hotel stond.  Copacabana is niet meer het mondaine strand van weleer, toen de groten der aarde logeerden in het hotel Copacabana Palace. Ik miste ook de voetballers op het strand, terwijl er toch doelen genoeg staan. Op de stranden van Botafogo en Flamengo, dichterbij het centerum gelegen, werd meer gevoetbald. Ik miste ook de sensuele, Braziliaanse sfeer. Ze waren er wel, de iets te kleine, niets verhullende bikini´s, maar het waren er te weinig om het strand van Copacabana te onderscheiden van een willekeurig strand aan de Spaanse costa´s. Wel waren er veel verkopers, die om de haverklap langskwamen met armbandjes, voetbalshirts, frisdrank en bier, oprolbare tasjes, etc. Het maakte de sfeer op het strand te gewoon, net als het shirt van Flamengo, waarmee de verkopers langskwamen. Op het roemruchte rood-zwart gestreepte shirt dat ooit hing om de schouders van Zico en nu wordt gedragen door Ronaldinho staat in het midden een Zeeuws Meisje, het logo van de Braziliaanse zuivelgigant Batavo, ooit opgericht door Nederlanders, werd me verteld. Waarschijnlijk moet het Zeeuws Meisje binnenkort plaatsmaken voor een sponsor met meer geld, want sinds de komst van Ronaldinho zijn de kosten van de club flink gestegen. Copacabana schijnt ook niet meer zo in te zijn. Het aangrenzende strand van Ipanema schijnt veel meer in trek te zijn. Dat geldt ook voor de wijk die bij het strand ligt. Daar zijn de meest exclusieve restaurants en nachtclubs. En dan heeft Ipanema ook nog de prachtige lagune Rodrigo de Freitas, waar tijdens de Olympische spelen in 2016 de roeiwedstrijden worden gehouden. De telivisie-regisseurs zullen zich verheugen op de prachtige shots die ze kunnen maken van de roeiers met op de achtergrond boven op de berg het Christusbeeld. De Spelen in Rio zullen fotogenieke Spelen worden, want de ligging van Rio is uniek. En natuurlijk zijn de mooie plaatjes ook nog wel op het strand van Copacabana te vinden.