Posts Tagged ‘Marokko’

De koning van Spanje achterna

07/05/2011

De foto boven deze post is genomen op het uitzichtpunt bij de openlucht-moskee net buiten Fez. Vanaf die plaats ligt de enorme medina aan je voeten. Soms, als het heel druk is en er meerdere groepen zijn, wijken we uit naar een ander uitzichtpunt, iets verderop. De lokale gids die op de foto het verhaal vertelt is Abdelilah. Dit jaar vertelt hij zijn verhaal veel minder. Hij hoeft ook nauwelijks meer uit te wijken naar het andere uitzichtpunt, want het aantal toeristen is enorm gedaald. De toeristen bleven al weg toen begin dit jaar de onrust in Egypte enTunesië begon, en hoewel het in Marokko rustig bleef, besloot de toerist om ook  Marokko te mijden. En dat zullen ze na de bomaanslag in het café Argana aan het Djemma el Fna-plein in Marrakech wel blijven doen. Voor de economie en de werkgelegenheid is het een drama. Want na de buitenlandse deviezen die via geëmigreerde Marokkanen het land binnenkomen, is het toerisme de tweede bron van inkomsten van Marokko.

Abdelilah en ook zijn collega´s als Mchouri en Achmed, zouden nu graag vertellen dat er geen reden is om niet naar Marokko te gaan. De toerist geeft als excuus dat je het gevaar niet  moet opzoeken, maar zonder de statistieken te kennen, denk ik dat er jaarlijks bij vliegtuigongelukken meer mensen omkomen dan bij aanslagen in Marokko. En er zijn weinig mensen die daardoor niet meer in het vliegtuig stappen. Bovendien blijven we in Nederland toch gewoon naar een winkelcentrum gaan, ondanks de schietpartij die in Alphen aan de Rijn plaatsvond. Vandaag stond in El País dat het Spaanse ministerie van Buitenlandse zaken reizigers naar Marokko aanraadt om plaatsen waar veel mensen bij elkaar komen te vermijden. Dat zou betekenen dat je dus niet de medina van Fez of het Djemma el Fna-plein in Marrakech zou kunnen bezoeken. En dat zijn toch twee culturele hoogtepunten op een reis door Marokko.  

De koning van Spanje, Juan Carlos, maakte afgelopen woensdag een mooi gebaar naar Marokko door een privé-bezoek van zes dagen aan Marrakech te brengen. Want Marokko is een veilig land. De televisie laat af en toe beelden zien van demonstraties in de verschillende Marokkaanse steden, maar deze manifestaties worden vooral georganiseerd door (hoog) opgeleide jongeren die meer vrijheid willen van de koning en tegen het terrorisme zijn. Marokko is op weg een modern land te worden en hoewel koning Mohammed VI zowel wereldlijk als religieus leider van Marokko is, kun je hem niet vergelijken met Gadaffi.

Muntthee en mojito

16/11/2010

 

We zaten op het dakterras van een café aan de rand van de medina van Fez. Mijn lokale gids, Abdellilah (de beste gastheer voor een wandeling door het labyrint van de medina!) vroeg me of er veel verschillen waren tussen Cuba en Marokko, nadat ik hem had verteld dat het eiland in de Caraïbische Zee mijn volgende bestemming zou zijn. Kijkend naar mijn glaasje muntthee was het eeste dat in me opkwam dat ze in Cuba de muntblaadjes toch een betere bestemming geven; in een longdrinkglas met rum, limoen, suiker en spuitwater. En daarna dacht ik aan dat Spaanse spreekwoord: todas las comparaciones son odiosas, alle vergelijkingen zijn hatelijk. Het had weinig zin om de enorme lijst met verschillen tussen beide landen op te sommen. Het was interessanter om het met Abdellilah over de overeenkomsten te hebben. Want daar waren er ook wel wat van. Zowel op Cuba als in Marokko is de verdeling van de macht een familie-aangelegenheid. In beide landen is er ook censuur. Abdellilah moest afstemmen op Al Jazeera om er achter te komen wat er precies aan de hand was in de Westelijke Sahara, omdat de Marokkaanse staatstelevisie nauwelijks berichtte over de ontruiming van het tentenkamp. Op Cuba wachten ze ook al jaren op wat meer objectieve berichtgeving. En om terug te komen op de vorige post, ook als we volgende week over het eiland rijden en ergens een fotostop maken, zullen er kinderen naar de bus komen, al zijn die altijd wel wat brutaler dan het Marokkaanse meisje uit de vorige post. En zullen deze Cubaanse kinderen ook allemaal weten wat een pen is, want om het verhaal (en het bruggetje van Marokko naar Cuba) af te ronden toch nog een verschil. De gezondheidzorg en het onderwijs is op Cuba veel beter georganiseerd, dat is toch een van de verworvenheden van het Castro-regime. En echt als allerlaatste, een verschil in het voordeel van Marokko, daar zijn de (openbare) internetvoorzieningen weer veel beter geregeld. Het is nog even afwachten of ik nog een bericht van het eiland verzonden krijg, vanaf donderdag.   

Het meisje en de pen

14/11/2010

We hadden net de Midden-Atlas achter ons gelaten. Het was nog zo´n twintig kilometer naar Midelt. Voor ons lag de Hoge Atlas, waar op de top van de Jbel Ayachi al wat sneeuw lag. We maakten een stop om foto´s te nemen. Terwijl we de camera´s op de berg richten, kwam er een meisje aanlopen over het pad, dat langs de akker lag. Ze bleef ons staan aankijken in haar rode joggingpak, zonder iets te zeggen. Ook stak ze haar hand niet vooruit. Ze stond daar niet om medelijden op te wekken van de toerist. Misschien was ze door haar moeder gestuurd, of was ze gewoon nieuwsgierig en wilde ze weten wie daar zo dicht bij haar huis was gestopt. Toen iedereen weer in de bus was gestapt gaf ik haar een pen. Een oranje pen van het paella-restaurant Redoli in Albufera, bij Valencia. Onderweg naar Midelt, waar de koning op bezoek was, bleef het meisje in mijn gedachten. Zou ze de pen aan haar moeder hebben laten zien. En zou die boos zijn geworden, omdat ze slechts met een pen was thuisgekomen en niet met een handvol dirhams. Of zouden ze samen aan tafel gaan zitten en zou ze met die pen de mooitste tekening van de wereld gaan maken. Of zou haar moeder haar met die pen leren schrijven. Want veel kinderen die op het platteland wonen, gaan niet naar school. In die gebieden zijn ongeveer 90 procent van de meisjes analfabeet. In Tinerhir gaf iemand aan een klein jongetje een pen. Het jongetje bleef er verbaasd naar kijken en liep vervolgens naar een oudere jongen om te vragen wat hij had gekregen. De regering investeert de laatste jaren steeds meer in het onderwijs. In de kleine dorpjes zie je nieuwe schoolgebouwtjes staan, maar het kost moeite ouders te overtuigen om de kinderen naar school te sturen. Vaak staat hun toekomst al vast, zullen ze het boerenbedrijfje van vader gaan overnemen of worden ze huismoeder. Tot twee jaar geleden werd op de scholen alleen in het Arabisch onderwijs gegeven, ook in de Berbergebieden, waardoor de kinderen, die thuis met een van de  Berbertalen opgroeien, niets van de lessen begrepen.

Het meisje van de foto beven deze post is overigens niet het meisje van de pen. Ik vond het niet passend om haar eerst een pen te geven en haar vervolgens op de foto te zetten. Het meisje van de foto is het zusje van de gids die ons rondleidde door de kasbah van Aït Benhaddou. We waren daar op een maandag, een gewone schooldag. Ik heb niet gevraagd of ze niet naar school moest en ook niet aan de kinderen die voor een dirham de toeristen helpen het water over te steken naar de ingang van de kasbah.      

Zo slim als een ezel

09/11/2010

Geen idee waar de indrukking vandaan komt; zo dom als een ezel. Of die andere; een ezel stoot zich niet tweemaal aan dezelfde steen. De ezels die ik tegenkom in de medina’s van Fez en Marrakech zijn ware artiesten, acrobaten. Met een bepakking die soms tot twee meter hoog reikt, manouvreren ze door de smalle straatjes, zonder zich druk te maken over toeristen en scootermaniakken. Voor ze hun hoofd stoten, staan ze allang stil, hoe hard zijn berijder hem ook toeschreeuwt. Een ezel heeft oog voor gevaar en zal uit zichzelf een omweg nemen om problemen te voorkomen. In het Atlasgebergte is de ezel nog bestelauto en taxi tegelijk. Volgens de ezelindex uit 1996 die de journalist Steven Adolf in zijn boek Marokko achter de schermen publiceerde, zouden er in dat jaar in Marokko 880.000 ezels leven. Een ezel per 30 Marokanen. Als je rondreist door Marokko krijg je niet de indruk dat het er nu minder zouden zijn, want je ziet ze overal. Voor de arme boerenfamilie’s is het nog een hele investering. Op een souk in een willekeurig dorpje in de Atlas betaal je tussen de 1000 en 1500 dirham, omgerekend naar euro’s ongeveer tussen de 90 en 130 euro, afhankelijk van de sterkte (laadvermogen) van de ezel. In Spanje zijn ze inmiddels gedegradeerd tot toeristische attractie, (wie naar de Costa de Sol gaat, moet in dat mooie witte bergdorpje Mijas een ritje op een ezel maken), maar hier in Marokko zijn ze voor veel families nog een onmisbaar bezit. Kinderen gaan er op naar school, moeder doet er boodschappen mee en vader heeft hem nodig voor zijn werk. En wij zetten ze op de foto, want ze blijven een dankbaar foto-onderwerp.

 

Op bezoek bij de Nederlandse ambassade 2

22/01/2010
Het werd ook wel tijd dat de Nederlandse ambassade ging verhuizen. Niet dat er iets mis is met de villa aan de oostkant van de Paseo de Castellana die de ambassade in de jaren negentig betrok, maar het adres was toch discutabel: Avenida Comandante Franco 32. Het gaat hier overigens niet om dictator Francisco Franco, zoals de telefoniste van de ambassade en nog wel meer mensen denken, maar om zijn broer Ramón. Het kostte wel wat moeite om bevestigd te krijgen dat de straat inderdaad aan Ramón Franco is gewijd. De speurtocht nam een bijzondere wending toen ik ergens in een biografie las dat zijn broer Francisco maar een zaadbal had. En die handicap zou een belangrijke rol gaan spelen in het leven, of de dood, het is maar hoe je het bekijkt, van broer Ramón Franco.
Laten we het verhaal van Ramón beginnen in 1926. Toen maakte hij met zijn watervliegtuig Dornier Wal Plus Ultra een transatlantische vlucht van Palos de la Frontera, de plaats vanwaar ook Columbus ooit vertrok, naar Buenos Aires. Een jaar later zou Lindbergh in tegengestelde richting deze heldendaad herhalen.
Maar wat bracht Ramón er vier jaar later toe om pamfletten uit zijn vliegtuig te strooien die opriepen het koninklijk paleis op te blazen? Was zijn antipathie tegen het koningshuis gegroeid in de eenzame uren hoog boven de Atlantische oceaan?
Direct na zijn actie vloog Ramón door naar Lissabon om een veilig heenkomen te zoeken.
Daar bleef hij tot de Tweede Republiek in Spanje werd uitgeroepen. Hij ging zich inzetten voor de partij van de Catalaanse republikeinen, de ERC, en behaalde bij de landelijke verkiezingen 91.731 stemmen, goed voor een plaats in het parlement.
In de Burgeroorlog keerde hij de republikeinen de rug toe om partij te kiezen voor zijn broer Francisco. Ramón vond de dood bij een vliegtuigongeluk in 1938. Hij was opgestegen vanaf de luchtmachtbasis Pollença op Mallorca met bijna duizend kilo bommen aan boord toen zijn vliegtuig boven de Middellandse zee neerstortte. Was onweer de oorzaak? Of toch sabotage?
Ramón had veel vijanden, waaronder de republikeinen die misschien wraak wilden nemen op deze verrader. Of was het Francisco Franco die zijn broer ervan verdacht lid te zijn van de vrijmetselarij. Of wilde de dictator zijn broer om een andere reden voorgoed het zwijgen opleggen? Ramón zou wel eens kunnen verklappen dat de dochter van Francisco Franco en zijn echtgenote Maria del Carmen Polo eigenlijk zijn dochter was, die hij ooit had verwekt bij een ex-prostituee.
Dit gerucht zag uiteindelijk toch het levenslicht, onder andere in het boek ‘Het geheime leven van Ramón Franco’  van José Maria Avala, dat vorig jaar in mei verscheen. In het boek nog een ander opmerkelijk detail. Franco zou maar één zaadbal hebben na een schietincident tijdens de oorlog in Marokko. De dictator zonder cojones, zonder kloten. Het is bijna niet voor te stellen.