Posts Tagged ‘Huánuco’

Wie het hardste slaat heeft gelijk

04/01/2016

34798

Lucho is lid van een culturele vereniging van de Negritos. Ieder jaar vanaf kerst tot ver in januari dansen zij de typische dans van Huánuco, een traditie die teruggaat naar de tijd dat de slaven voor de Spaanse plantagehouders dansten. Na de laatste voorstelling is er altijd een afsluitingsfeestje, waar Lucho ons een paar jaar geleden voor uitnodigde. Op dit feestje worden de sponsoren bedankt, de beschermheilige vereerd, en worden leden naar voren geroepen die tijdens de repetities en uitvoeringen stelselmatig te laat kwamen, ook dat is een Peruaanse traditie. Als buitenstaander mocht ik de straf uitvoeren. Ik kreeg een riem overhandigd en de terechtgestelde bukte langzaam voorover. Aarzelend liet ik de riem op het achterwerk van het eerste slachtoffer neerkomen. Harder!, Harder!, werd er gegild vanuit de zaal. Het was een ludieke actie, maar tegelijkertijd doordrenkt met inheemse tradities. Daar kwam ik achter na de afgelopen feestdagen het journaal te hebben gevolgd. In het voorjaar stuurde een collega me een artikel van de freelance journalist Jurriaan van Eerten, over de burgerwacht in Cajamarca die winkeldieven en ander schorem bestraft met zweepslagen. Hoewel volgens artikel 5 van de Universele Rechten van de Mens mensonterende folteringen verboden zijn, slaan ze er in Cajamarca en inmiddels ook op veel andere plaatsen in de Andes van Peru vrolijk op los.

Dat zien we bijna dagelijks op het journaal. Met een zweep, gemaakt van gelooide huid van een stierenpenis, wordt de rug van de dief afgerost, zoals te zien is op de foto boven deze post. Ik ben een dief uit Peru, staat er op het karton dat de man in zijn handen heeft. De burgerwacht, de Ronda Campesina, die vooral in de rurale gebieden actief is, krijgt deze ruimte van de Peruaanse wet voor de Inheemse Bevolking die zegt dat burgers het recht hebben om de orde in de eigen samenleving te handhaven op basis van culturele tradities. De dorpsbewoners hebben weinig vertrouwen in de hun ogen corrupte politie en rechters. En daarom spelen ze zelf maar voor rechter. De politie kijkt het vanaf de zijlijn rustig toe. Vaak wordt de misdadiger na de zweepslagen alsnog overgeleverd aan de politie.

Maar het kan nog erger. In Santo Tomás, een dorp gelegen op ongeveer 200 kilometer ten zuiden van Cusco, vindt ieder jaar met kerst het feest van Takanakuy plaats. Wie een conflict heeft op het gebied van liefde, eergevoel of diefstal, kan dat letterlijk in dit dorp uitvechten. Vaak spelen vrouwen die bedrogen zijn door hun echtgenoot de hoofdrol, zoals te zien is op dit filmpje op Youtube, met een gezellig muziekje op de achtergrond. 

Dat is nog eens een orginele vorm van Kerstmis vieren in plaats van naar familie, Ikea of de winkelboulevard te gaan. Degenen die hier op de vuist gaan, hebben dat al eerder afgesproken en waarschijnlijk zijn ze elkaar al in de haren gevlogen toen manlief op heterdaad werd betrapt. In de Peruaanse samenleving speelt de macho-cultuur een belangrijke rol. Een oud Inca-gebruik is om de twist dan te beslechten tijdens dit feest van Takanakuy, een mix van vrijworstelen en rechtspraak, tussen bijvoorbeeld minnares en echtgenote. Soms worden ook familieleden uit beide kampen uitgenodigd om een partijtje mee te meppen. Taka in het Quechua betekent ´slag´, nakuy, ´elkaar iets aandoen´. Warmy betekent vrouw of vrouwelijk. Santo Tomás ligt in de provincie van Chumpihuillkas, dat vertaald uit het Quechua betekent:´mens van de hoogte, moeilijk te overwinnen´. Dit oorlogstribunaal van Cupido begint met muziek en dans. Ook liters suikerrietlikeur, brandewijn en bier mogen niet ontbreken. Na de gevechten komt de kerstgedachte in de ring. Vrede op Aarde. Weer wordt er muziek gemaakt, gedanst en gedronken, ook door degenen die elkaar daarvoor nog op leven en dood bestreden. 

Anuncios

De condor als vrijheidssymbool

31/12/2015

305

De diepe zucht bracht een herinnering boven uit de tijd dat deze blogger werkzaam was op de afdeling Communicatie van de gemeente Culemborg. In die tijd was de werkplek nog ingericht in het prachtige 16e-eeuwse stadhuis aan de markt. En daar vond iedere dinsdag de weekmarkt plaats. En bij iedere weekmarkt posteerde een Boliviaanse muziekgroep zich pal naast het raam van onze kamer, die zich in een mum van tijd vulde met panfluitmuziek, gevolgd door de diepe zucht van mijn collega en zijn gevatte woordspeling die verder ging dan het gemiddelde niveau van kantoorhumor; ´ik hak ze in de panfluit´. Dat was ruim achttien jaar geleden. Nu kwam de diepe zucht uit de mond van mijn lief, nadat we bijna een half uur lang waren bestookt met verschillende uitvoeringen van El Condor Pasa. Van Placido Domingo tot BZN.  Mijn schoonvader had een dvd gekregen en nam ons tijdens deze feestdagen mee op een reis door de geschiedenis van dit beroemde nummer. Een geschiedenis die begon met de componist van El Condor Pasa.
Weinig mensen zullen weten wie het lied componeerde. Dat is de tragiek van veel kunstenaars. We kennen wel het kunstwerk maar niet de kunstenaar. Het was een verrassende geschiedenis die begon met het feit dat de componist, Daniel Alomía Robles, werd geboren in
IMG_4730Huánuco, de woonplaats van mijn schoonfamilie. Hij studeerde in Lima en na zijn studie reisde hij door de Andes, waar hij kennis maakte met de muziek van de Andesbewoners. Robles componeerde het lied in 1913 voor een zarzuela, een vorm van opera. Het stuk ging over de de sociale onrechtvaardigheden waaronder de mijnwerkers gebukt gingen, regelmatig mishandeld door hun koppelbazen. De zarzuela begon symbolisch met een duif die van de grond pikt, zoals de mijnwerkers dat met hun houweel doen en eindigde met de condor hoog aan de hemel als symbool van de vrijheid, zoals de condor op de foto boven deze post. Het was de eerste condor die ik zag, zeven jaar geleden in de Colca Canyon bij Arequipa, een van de beste plaatsen in Peru om condors te spotten. Toen lieten zich maar twee condors zien. Vijf jaar later op dezelfde plek moesten we bijna dekking zoeken voor deze laag overscherende majestueuze vogels.
Hoewel Robles zich liet inspireren door de traditionele muziek en dans van de Inca´s, waaronder de cashua of wayno, was de muziek niet gecomponeerd voor de typische instrumenten uit de Andes, zoals de panfluit, maar voor een orkest. Bijna een jaar lang werd de zarzuela opgevoerd in Lima om daarna in de vergetelheid te raken.  In 1964 dook het nummer op bij een optreden van Los Incas in Parijs. Bij dat concert trad ook Paul Simon op. De Amerikaan was zo onder de indruk van de Andesmuziek van Los Incas, een muziekgroep opgericht door de Argentijn Jorge Milchberg, dat hij de band uitnodigde om samen het nummer El Condor Pasa, If I could, op te nemen. De bandleden van Los Incas wisten niet beter dat het lied als volksmuziek in de 19e eeuw was ontstaan. Nadat het nummer werd uitgebracht op het album Bridge over Troubled Water wees een 879188417626606zoon van Daniel Alomía Robles Simon en Los Incas er op dat zijn vader het nummer had gecomponeerd en dat het in 1933 was ingeschreven in de bibliotheek van het Noordamerikaanse Congres. Inmiddels zijn er ongeveer 4000 verschillende versies van El Condor Pasa uitgekomen met meer dan 300 verschillende teksten. Het lied is zelfs boven de condor uitgestegen. In 1977 werden twee Voyager-ruimtevaartuigen het heelal ingestuurd met aan boord een grammofoonopname, waarop 55 verschillende talen zijn ingesproken en verschillende vormen van wereldmuziek zijn opgenomen die een samenvatting geven van de cultuur op aarde. Een fragment van El Condor Pasa ontbreekt niet. En Daniel Alomía Robles? Hij heeft een bescheiden graftombe gekregen op de patio van de gemeentelijke muziekschool in Huánuco. Een buste, een wereldbol en de muzieknoten van het nummer sieren de tombe. Boven het graf prijkt een condor die zijn vleugels heeft uitgeslagen om de componist te omhelzen.  

Chocolademelk drinken in de Andes

22/12/2015

IMG_4585

Bij de ingang van het kleine ziekenhuis in Tambillo hangt een kaart met de geografische indeling van het district Umarí in de Andes ten zuiden van de stad Húanuco. Alle regio´s hebben een kleur gekregen en er staan vlaggetjes, die in de legende rechtsonder op de kaart worden uitgelegd. Groen is geen risico, geel is gematigd risico en rood is een hoog risico. Panaococha, een klein boerendorp op 2894 meter hoogte, dat we vandaag gaan bezoeken staat vol met rode vlaggetjes. Ondervoeding, miskramen, zwangerschappen bij tieners, huiselijk geweld en bloedarmoede bij kinderen tot vijf jaar scoren hoog. Het is een traditie in de Andes om in de maand december, met de feestdagen en de zomervakantie in aantocht, in de verloren dorpen een zogenaamde chocolatade te organiseren. Voor de kinderen zijn er verschillende activiteiten. Er wordt gedanst en gevoetbald, er komt een clown, de kinderen krijgen een cadeautje en  aan de moeders wordt kleding uitgedeeld. En iedereen wordt getrakteerd op chocolademelk met een bolletje. Vandaag wordt de chocolatade georganiseerd door het personeel van het ziekenhuis in Tambillo, maar ook parochies of vriendengroepen organiseren hun chocoladefestijn in de dorpen, soms geassisteerd door artsen die spreekuur houden. Omdat mijn Peruaanse geliefde een periode als psychologe in Tambillo werkte en een studievriendin IMG_4590daar nog werkt als arts, maken wij ook deel uit van de kleine karavaan die naar Panaococha afreist. Met de ambulance volgepakt met tweedehandskleren, cadeautjes, bekers voor de chocolademelk, een clown en danseres met hun schoothondje en dozen met bolletjes rijden we omhoog naar Panaococha. Een rit van een klein kwartiertje over de nieuwe weg. Niet dat dit een prachtig geasfalteerde weg was. Nieuw wilde zeggen dat kort geleden voor het eerst een automobilist het aandurfde om over dit pad omhoog te rijden. Met wat stenen waren de diepste kuilen gedempt, maar dat kan niet voorkomen dat achter in de ambulance alle dozen, clown, schoothondje en bolletjes door elkaar heen schudden De laatste bocht van de weg eindigt op het centrale plein van het dorp, ingericht als voetbal/basketbalveld met aan een zijde een lage tribune. Rond het plein staan de huizen van het dorp, nu al volgeschiderd met politieke leuzen voor de presidentsverkiezingen die pas volgend jaar in april plaats vinden. Het schijnt dat de bewoners in ruil voor het vullen van de gevel met de naam van de regionale kandidaat voor het congres één of twee krattten bier krijgen, of wat IMG_4588levensmiddelen en in ieder geval heel veel verkiezingsbeloften. Maar als de man dan eenmaal zijn zetel in het congres heeft verworven, is hij zijn kiezers snel vergeten. Niettemin staat er in Tambillo een goed ingericht ziekenhuis en beschikt Panaococha over een lagere school voor de ongeveer 175 kinderen die er in en rond het dorp wonen. Ze zijn niet allemaal komen opdraven voor het chocoladefestijn, maar het plein loopt in korte tijd redelijk vol. Voor we met de activiteiten beginnen, krijgen we door de vertegenwoordigster van het dorp een lunch aangeboden, die bestaat uit een heerlijk stukje cavia, opgediend met rijst en aardappels, hét landbouwproduct van de streek. Wat er zich daarna op het plein afspeelt, past helemaal in de sfeer van kerst. De dreigende kleuren op de vlaggetjes die we vanochtend nog zagen op de kaart in het ziekenhuis hebben voor even plaats gemaakt voor de kleurige balonnen die de kinderen van de clown krijgen. 

IMG_4547

 

Overwinteren in de stad van de eeuwige lente

05/01/2013

viaje a carpish 059

Het staat er echt. Huánuco heeft het beste klimaat van de hele wereld. Het is een mooi affiche. De stad ligt tussen het Andesgebergte en het hoge oerwoud op een hoogte van 1800 meter in het centrum van Peru. Het hele jaar door genieten de inwoners van een gemiddelde temperatuur van zo´n 25 graden. De minimumtemperaturen duiken bijna nooit onder de 17 graden. Hier heeft men een droog en nat seizoen. En ondanks dat dat laatste seizoen net is aangebroken, wil dat niet zeggen dat het de hele dag regent. Het zijn buien die overtrekken. Het regent nooit langer dan een paar uur. Voldoende om de stoffige stad op tijd weer even op te frissen. Het klimaat is te vergelijken met dat van de navidad (14)Canarische eilanden. We hebben geluk dat we hier, tijdens de Europese winter, onze standplaats hebben, al zou ik hier nooit verzeild zijn geraakt als ik vier jaar geleden mijn Peruaanse meisje niet was tegenkomen. Toeristen zie je hier nauwelijks, ondanks de aanlokkelijke slogan van Stad van de Eeuwige Lente en de reclametekst die op de foto boven deze post staat. Nu heeft de stad, naast het heerlijke droge klimaat, ook niet zo veel meer te bieden. De gringos die er komen gebruiken de stad als uitvalsbasis voor bergwandelingen in de omgeving van Huánuco of  maken er een tussenstop op hun weg van Lima via Tingo Maria en Pucallpa naar Iquitos in het Amazonegebied. Dat is overigens een mooie route om een goed beeld te krijgen van de verschillende landschappen in Peru; de woestijnachtige kust, het Andesgebergte en het oerwoud. Huánuco is levendig genoeg om een tussenstop of uitvalsbasis heel aangenaam te maken. De stad telt 120.000 inwoners, heeft een gezellige Plaza de Armas, een a Tomaykichwa 044 (6)vliegveld, universiteiten, ziekenhuizen en een voetbalclub die in de hoogste divisie uitkomt; de Leones de Huánuco. Het episch centrum van de stad is de markt, waar het van vroeg in de ochtend tot laat in de avond druk is. Op zaterdag komen de lokale boeren uit de bergen hun produkten aanbieden, die variëren van tropische vruchten als mango en papaya tot aardappels, koffie, rietsuiker en cocabladeren. Het enige culturele uitstapje dat de toerist kan maken is naar El Templo de las Manos Cruzadas van Kotosh, een 2000 jaar oude pré-Incatempel, die zo´n 5 kilometer buiten de stad ligt. En Huánuco is in heel Peru bekend vanwege het feest van Los Negritos, dat ieder jaar tussen Kerst en Driekoningen wordt gevierd. Tijdens het feest dansen de slaven voor de de Spaanse adel en aanbidden daarbij het Kindje Jezus. Mijn Footprintgids van Zuid-Amerika wijdt maar zeven regels aan de stad. En in die zeven regels meldt de gids niet eens het feit waarop de inwoners van Huánuco het meest trots zijn; dat de stad het beste klimaat ter wereld heeft.  

Aan het goede kwam een einde

08/03/2011

De geest van de mens reist met de snelheid van een kameel. Ik hoorde ooit een collega-reisleider dit citaat van een Arabische wijsgeer vertellen aan zijn net gearriveerde groep reizigers. Ik hoop maar dat mijn kameel kan zwemmen, want het dier is waarschijnlijk nu bezig met het oversteken van de Atlantische oceaan. Het is waar, in relatief korte tijd vliegen we naar de andere kant van de wereld, naar een andere cultuur en lichamelijk kost het, door de jetlag, misschien een of twee dagen om je aan te passen, maar geestelijk duurt het acclimatisatie-proces meestal veel langer. We zijn terug in Spanje,, vijf dagen inmiddels, maar de geest kan maar moeilijk afstand doen van het meer dan twee maanden durende verblijf  in Peru. Je kunt proberen om gelijk na terugkomst het dagelijkse ritme weer op te pakken, vrienden bellen of met ze afspreken, maar dat zorgt er niet voor dat de kameel sneller reist. Het zijn de beelden die op het netvlies blijven staan, zonder dat je daarvoor de vakantiefoto´s te voorschijn hoeft te halen.  Beelden van onvergetelijke gebeurtenissen, reiservaringen, maar ook van de voetballende jongetjes op de foto boven dit verhaal met op de achtergrond de tegen de berg opgebouwde huizen als een steile tribune, de chaos in het verkeer en op de markt. Toen mijn Peruaanse liefde voor het eerst in Spanje kwam en we van het vliegveld met de metro naar het centrum van Madrid gingen, kwamen we bij de Gran Via weer boven de grond. Ik was benieuwd of ze onder de indruk was van die kolossale, in Amerikaanse stijl, opgetrokken gebouwen. Een beetje kleurloos was haar koele reactie. Die reactie kan ik nu beter plaatsen, want hier ontbreken de koloniale pasteltinten die de beelden weer letterlijk kleur geven. Maar het beeld dat me vooral bij blijft is die van haar moeder, gehuld in een poncho op de wasplaats achter de keuken. Ik geef me niet over, reageerde ze op mijn blik vol medelijden. De regendruppels die over haar poncho rolden, veranderden een paar dagen later in tranen, toen het moment van afscheid was aangebroken. Een dag eerder was haar schoondochter en kleinzoontje al vertrokken, terug naar het werk op vijf uur rijden afstand. Over een paar dagen zou ook haar zoon die kant opgaan en  haar echtgenoot, die een paar dagen eerder 65 was geworden, had een nieuwe baan gevonden in de mijnbouw en moet daarvoor ver reizen. En vandaag vertrok dochterlief, terug naar Spanje. Het wordt stil in huis, met alleen Chester, de boxer, op het dak, die het huis bewaakt. Er is niemand meer die zich dagelijks gaat laven aan deze onuitputtelijke bron van liefde. Se acabó lo bueno, is de standaardopmerking van een Spanjaard, als zijn vakantie is afgelopen. Aan het goede is een einde gekomen. We zijn weer thuis. Het is nu alleen nog wachten op de kameel.  En omdat die toch nog niet is gearriveerd, nog maar even een korte terugblik met wat foto´s.

 

Geen tijd

01/02/2011

Op het ontvangstbewijs van de stomerij stond 27  januari als afhaaldatum, maar toen ik op de ochtend van die dag mijn pak wilde ophalen, schudde de winkeldame afwijzend haar hoofd. Het pak kon pas aan het einde van de middag worden opgehaald. terwijl we toch hadden afgesproken dat het in de ochtend klaar zou liggen. Alleen als op het ontvangstbewijs 26 januari had gestaan, had het pak  inderdaad ´s ochtends kunnen worden afgehaald, maar dan wel ´s ochtends de 27e, was haar antwoord. Spanjaarden zijn in vergelijking met Peruanen nog preciezer dan een Zwitsers uurwerk. Het cliché mañana kunnen ze in Spanje zo inpakken en opsturen naar Peru. Peruanen en de klok, het is een moeilijk huwelijk. Een paar dagen nadat de Peruaanse schrijver Mario Vargas Llosa de Nobelprijs voor de Literatuur in ontvangst had genomen, verscheen in El Pais een kort interview met zijn echtgenote Patricia. De journalist vroeg haar of ze inderdaad vond dat het schrijven van een boek het enige was waar haar man talent voor had.Inderdaad, antwoordde ze en vervolgens vertelde ze hoe haar man onlangs was gestrand op een vliegveld in Italië, omdat hij alleen maar had gekeken naar de aankomsttijd van zijn vlucht en niet naar de vertrektijd. Un incompetente total, noemde ze haar echtgenoot. In zijn ijssalon in Cajamarca somde eigenaar Pim me wat statistische gegevens op uit eigen ervaring. Volgens hem beginnen alleen de diensten in de kerk op tijd, zelfs bij een huwelijk en de bruid nog niet is gearriveerd. Bruiden komen gemiddeld ongeveer dertig minuten te laat.  Een bus heeft steevast minimaal een kwartier vertraging, Peruanen uit de stad komen ongeveer een half uur te laat opdraven bij een afspraak, terwijl dat in een Andesdorp kan oplopen tot twee uur. In mijn standplaats Huánuco staan de klokken van de meeste openbare gebouwen en kerken stil. Toen op de markt het mechanisme van de klok het begaf, werden de wijzers op het uurwerk geschilderd. Het is dat op mobiele telefoontjes standaard een klokje zit, anders zou je op straat aan bijna niemand de tijd kunnen vragen. Niet dat je dan de exacte tijd krijgt, meestal wordt de tijd afgerond naar hele of halve uren. Eigenlijk kennen Peruanen maar twee tijden: dag en nacht.

De vakantie-uittocht

24/12/2010

 

Operación Salida heet het in het Spaans. De vertrekoperatie. Een operatie is het ook wel, als je de foto bekijkt. Het zou de centrale hal van een postorderbedrijf, kunnen zijn, maar het is toch één van de busstations van Lima. Vanaf dit station vertrekken dagelijks vijf bussen naar Huánuco, gisteren waren het er drie keer zoveel. En die waren ook allemaal vol, met mensen en heel veel spullen. Er gaan cadeautjes mee voor de familie, kinderen en kleinkinderen, de ambulante handelaren hebben hun koopwaar dat in het bagageruim moet en koeriersbedrijven laten de bussen volstouwen met hun zendingen.

De vertrekoperatie in Peru, het is een fenomeen dat we in Europa natuurlijk ook kennen. Het begin van de vakantie, topdrukte op luchthavens, bus- en treinstations en snelwegen. Maar wordt in Europa de kerstvakantie vooral besteed om naar de wintersport of het strand te gaan (om de familie te ontvluchten), in Peru staan de vrije dagen juist in het teken van familie-bezoek. Want het valt hier niet mee om zomaar een paar keer per jaar de familie op te zoeken. Niet in financieel en ook niet in geografisch opzicht. Het is geen pretje om met de bus door Peru te reizen. De reis van Lima naar Huánuco duurde bijna tien uur. Een bijna letterlijk duizelingwekkende rit door de Andes, vooral bij het passeren van het mijngebied van Cerro de Pasco, gelegen op een hoogte van 4.330 meter. De adem wordt ontnomen, hoofdpijn en duizeligheid komen langzaam op. Voor het eerst ook het geluid van geritsel van de spuugzakjes, die door de stewardess waren uitgedeeld. Na de bergpas begint de afdaling langs   de rivier de Huallaga. Over een afstand van ongeveer 100 kilometer zakken we van 4.330 meter af naar 1.894 meter, naar de stad Huánuco. De stad ligt ingeklemd tussen de Andes en het Amazonegebied. De ligging zorgt voor een heerlijk klimaat, met een gemiddelde jaartemperatuur van 24 graden. Niets voor niets straat met grote letters op de webpagina van de gemeente dat Huánuco het beste klimaat ter wereld heeft.