Posts Tagged ‘Haarlem’

Spaanse brieven uit Haarlem

26/10/2018

Daar staan we dan. Voor de deur van het militair museum in Valencia. Met twee boeken voor de directeur van het museum. Maar de deur blijft gesloten. Net als bij de sociëteit van gepensioneerde parachutisten, waar we ook al hadden aangebeld. Een deur verderop werd wel open gedaan. Een zwaarbewapende soldaat luisterde ons relaas aan. Dat we twee boeken hadden voor de directeur van het museum. Twee bewijsexemplaren voor het mogen gebruiken van een schilderij van het Beleg van Haarlem dat in het museum hangt. De soldaat liep weg om daarna terug te komen met een hogere officier. Hij mocht geen pakketjes in ontvangst nemen. Dat was verboden. We moesten onze missie aborteren.

Bij een bezoek aan het Escorial gaat het uiteraard al snel over de Tachtigjarige Oorlog. Het kloosterpaleis van Philips II is voor ons Nederlanders het hol van de leeuw. Begin september vertelde iemand tijdens het bezoek dat er binnenkort een boek zou uitkomen met daarin vertaalde brieven die Spaanse soldaten die vochten bij Haarlem naar hun vaderland hadden gestuurd. En oh toeval, nog geen maand later, schud ik bij een reis door het oosten van Spanje de schrijfster van dit boek, Barbara van der Kooij, (opnieuw) de hand. Zij staat op de foto voor de gesloten deur van het museum. 

Het is dit jaar 450 jaar geleden dat de Tachtigjarige Oorlog uitbrak. Het Rijksmuseum viert dat met een expositie en daaraan is ook een serie documentaires op televisie gekoppeld. Ook het boek van Barbara van der Kooij staat in het teken van de oorlog tussen de Nederlanders en de Spanjaarden. Nederland wil de expositie aangrijpen om het beeld dat wij hebben van de Spanjaarden in die tijd, met de hertog van Alva voorop, wat te nuanceren. Wat wij als kinderen op de lagere school leerden over de Spanjaarden was niet helemaal terecht. Het eerste jaartal dat ik uit mijn hoofd kende, was overigens het sterfjaar van Philips II. 1598, dat was ook ons telefoonnummer. De punderingen, de verkrachtingen, de wreedheid van de Spanjaarden, wordt de Zwarte Legende genoemd. Nu wordt de nadruk erop gelegd dat Philips II de rechtmatige gezagshebber was over de Lage Landen en dat wij Nederlanders opstandelingen waren.

Als dit een gebaar is naar Spanje, is het een overbodige geste. De Spanjaarden hebben het nooit over de Tachtigjarige Oorlog. Voor hen is de  Zwarte Legende de bugeroorlog en de lange periode van de dictatuur met Franco. En als ze dieper graven in de geschiedenis, zullen ze zich episoden herinneren uit hun eigen streek. Voor de inwoners van Zaragoza is dat bijvoorbeeld het beleg tijdens de strijd tegen Napoleon. De Spanjaarden zijn trots op de monumenten in hun streek; kathedralen, Moorse burchten, Romeinse tempels, kloosters, etc.  Het verhaal dat er achter schuilt, kennen ze vaak niet eens. De grootste vijand in de geschiedenis van Spanje is altijd Frankrijk geweest. Slechts een keer voelde ik het vijandschap van een Spanjaard tegen mijn vaderland. Dat was in de kathedraal van Las Palmas de Gran Canaria toen ik werd aangesproken door een priester omdat ik een vertrek binnen was gestapt dat voor het publiek niet toegankelijk was. Hij vroeg waar ik vandaan kwam en toen hij Nederland hoorde, schudde hij het hoofd. Even dacht ik dat hij aan mijn landgenoot Pieter van der Does moest denken, de piraat die Las Palmas plunderde en ook de kerkklokken van de kathedraal meenam. Maar nee, hij mompelde bijna onverstaanbaar de woorden euthanasie, abortus en homohuwelijk. No está bien, no está bien. 

Anuncios