Posts Tagged ‘Cajamarca’

Wie het hardste slaat heeft gelijk

04/01/2016

34798

Lucho is lid van een culturele vereniging van de Negritos. Ieder jaar vanaf kerst tot ver in januari dansen zij de typische dans van Huánuco, een traditie die teruggaat naar de tijd dat de slaven voor de Spaanse plantagehouders dansten. Na de laatste voorstelling is er altijd een afsluitingsfeestje, waar Lucho ons een paar jaar geleden voor uitnodigde. Op dit feestje worden de sponsoren bedankt, de beschermheilige vereerd, en worden leden naar voren geroepen die tijdens de repetities en uitvoeringen stelselmatig te laat kwamen, ook dat is een Peruaanse traditie. Als buitenstaander mocht ik de straf uitvoeren. Ik kreeg een riem overhandigd en de terechtgestelde bukte langzaam voorover. Aarzelend liet ik de riem op het achterwerk van het eerste slachtoffer neerkomen. Harder!, Harder!, werd er gegild vanuit de zaal. Het was een ludieke actie, maar tegelijkertijd doordrenkt met inheemse tradities. Daar kwam ik achter na de afgelopen feestdagen het journaal te hebben gevolgd. In het voorjaar stuurde een collega me een artikel van de freelance journalist Jurriaan van Eerten, over de burgerwacht in Cajamarca die winkeldieven en ander schorem bestraft met zweepslagen. Hoewel volgens artikel 5 van de Universele Rechten van de Mens mensonterende folteringen verboden zijn, slaan ze er in Cajamarca en inmiddels ook op veel andere plaatsen in de Andes van Peru vrolijk op los.

Dat zien we bijna dagelijks op het journaal. Met een zweep, gemaakt van gelooide huid van een stierenpenis, wordt de rug van de dief afgerost, zoals te zien is op de foto boven deze post. Ik ben een dief uit Peru, staat er op het karton dat de man in zijn handen heeft. De burgerwacht, de Ronda Campesina, die vooral in de rurale gebieden actief is, krijgt deze ruimte van de Peruaanse wet voor de Inheemse Bevolking die zegt dat burgers het recht hebben om de orde in de eigen samenleving te handhaven op basis van culturele tradities. De dorpsbewoners hebben weinig vertrouwen in de hun ogen corrupte politie en rechters. En daarom spelen ze zelf maar voor rechter. De politie kijkt het vanaf de zijlijn rustig toe. Vaak wordt de misdadiger na de zweepslagen alsnog overgeleverd aan de politie.

Maar het kan nog erger. In Santo Tomás, een dorp gelegen op ongeveer 200 kilometer ten zuiden van Cusco, vindt ieder jaar met kerst het feest van Takanakuy plaats. Wie een conflict heeft op het gebied van liefde, eergevoel of diefstal, kan dat letterlijk in dit dorp uitvechten. Vaak spelen vrouwen die bedrogen zijn door hun echtgenoot de hoofdrol, zoals te zien is op dit filmpje op Youtube, met een gezellig muziekje op de achtergrond. 

Dat is nog eens een orginele vorm van Kerstmis vieren in plaats van naar familie, Ikea of de winkelboulevard te gaan. Degenen die hier op de vuist gaan, hebben dat al eerder afgesproken en waarschijnlijk zijn ze elkaar al in de haren gevlogen toen manlief op heterdaad werd betrapt. In de Peruaanse samenleving speelt de macho-cultuur een belangrijke rol. Een oud Inca-gebruik is om de twist dan te beslechten tijdens dit feest van Takanakuy, een mix van vrijworstelen en rechtspraak, tussen bijvoorbeeld minnares en echtgenote. Soms worden ook familieleden uit beide kampen uitgenodigd om een partijtje mee te meppen. Taka in het Quechua betekent ´slag´, nakuy, ´elkaar iets aandoen´. Warmy betekent vrouw of vrouwelijk. Santo Tomás ligt in de provincie van Chumpihuillkas, dat vertaald uit het Quechua betekent:´mens van de hoogte, moeilijk te overwinnen´. Dit oorlogstribunaal van Cupido begint met muziek en dans. Ook liters suikerrietlikeur, brandewijn en bier mogen niet ontbreken. Na de gevechten komt de kerstgedachte in de ring. Vrede op Aarde. Weer wordt er muziek gemaakt, gedanst en gedronken, ook door degenen die elkaar daarvoor nog op leven en dood bestreden. 

Geen tijd

01/02/2011

Op het ontvangstbewijs van de stomerij stond 27  januari als afhaaldatum, maar toen ik op de ochtend van die dag mijn pak wilde ophalen, schudde de winkeldame afwijzend haar hoofd. Het pak kon pas aan het einde van de middag worden opgehaald. terwijl we toch hadden afgesproken dat het in de ochtend klaar zou liggen. Alleen als op het ontvangstbewijs 26 januari had gestaan, had het pak  inderdaad ´s ochtends kunnen worden afgehaald, maar dan wel ´s ochtends de 27e, was haar antwoord. Spanjaarden zijn in vergelijking met Peruanen nog preciezer dan een Zwitsers uurwerk. Het cliché mañana kunnen ze in Spanje zo inpakken en opsturen naar Peru. Peruanen en de klok, het is een moeilijk huwelijk. Een paar dagen nadat de Peruaanse schrijver Mario Vargas Llosa de Nobelprijs voor de Literatuur in ontvangst had genomen, verscheen in El Pais een kort interview met zijn echtgenote Patricia. De journalist vroeg haar of ze inderdaad vond dat het schrijven van een boek het enige was waar haar man talent voor had.Inderdaad, antwoordde ze en vervolgens vertelde ze hoe haar man onlangs was gestrand op een vliegveld in Italië, omdat hij alleen maar had gekeken naar de aankomsttijd van zijn vlucht en niet naar de vertrektijd. Un incompetente total, noemde ze haar echtgenoot. In zijn ijssalon in Cajamarca somde eigenaar Pim me wat statistische gegevens op uit eigen ervaring. Volgens hem beginnen alleen de diensten in de kerk op tijd, zelfs bij een huwelijk en de bruid nog niet is gearriveerd. Bruiden komen gemiddeld ongeveer dertig minuten te laat.  Een bus heeft steevast minimaal een kwartier vertraging, Peruanen uit de stad komen ongeveer een half uur te laat opdraven bij een afspraak, terwijl dat in een Andesdorp kan oplopen tot twee uur. In mijn standplaats Huánuco staan de klokken van de meeste openbare gebouwen en kerken stil. Toen op de markt het mechanisme van de klok het begaf, werden de wijzers op het uurwerk geschilderd. Het is dat op mobiele telefoontjes standaard een klokje zit, anders zou je op straat aan bijna niemand de tijd kunnen vragen. Niet dat je dan de exacte tijd krijgt, meestal wordt de tijd afgerond naar hele of halve uren. Eigenlijk kennen Peruanen maar twee tijden: dag en nacht.

Een ijsje eten in Cajamarca

27/01/2011

Tip voor de reiziger die het kuuroord bezoekt van Baños del Inca, op zes kilometer van Cajamarca. Mocht je een kaartje hebben gekocht om je onder te dompelen in het privé-bad type Imperial, dan is de kans groot dat je meer dan een uur moet wachten voor er een bad vrij komt, want er zijn er maar 19 van. De tijd dat je in bad mag zitten is een half uur, maar beoordeel Peruanen niet op hun stiptheid. Als je niet wilt wachten kun je kiezen voor een kleiner bad, type Toeristisch, waar er 58 van zijn. Maar je kunt ook  gewoon even het complex verlaten en aan het plein voor de ingang een ijsje kopen in Helados Holanda, makkelijk te herkennen aan de feloranje gevel. De gevel doet denken aan de Hollandse sfeer van Torremolinos en Salou, maar achter de gevel ontmoet je de lieve, ietwat verlegen glimlach van de Peruaanse verkoopsters. Het liefst eet ik mijn middaghap of een ijsje op de markt, vooral vanwege de couleur locale, ondanks dat de GGD dat in landen als Peru afraadt. Zoals ook wordt afgeraden om rauw vlees en rauwe vis te eten. Maar ook dat is een advies dat je in Peru maar beter in de wind kunt slaan, want anders zul je nooit de nationale schotel van Peru proeven, de ceviche, waarvan rauwe vis het belangrijkste ingredient is. De glimlach van de meisjes achter de toonbank was voldoende couleur locale om een ijsje te kopen en dat op te eten tegenover het beeld van Atahualpa, de Inca die hier ooit door afgezanten van Pizarro uit bad werd getrokken. De volgende dag hoorden we in de ijssalon aan de plaza de armas in Cajamarca dat we veel alleenstaande moeders en doven in Cajamarca met het kopen van de vier bolletjes ijs een plezier hadden gedaan. De eigenaar van de ijssalon is Pim Heijster, die samen met zijn Peruaanse vrouw Luz Marina al meer dan een decennium ijs maakt en dat in vijf ijssalons verkoopt. Driekwart van het personeel bestaat uit doven en alleenstaande moeders. Jaarlijks wordt bij honderd boerinnen ongeveer 5000 kilo aan fruit gekocht tegen een eerlijke prijs en zonder tussenhandel. Met de verkoop van het ijs, ongeveer 60.000 bolletjes per maand, worden onder andere cursussen liplezen en gebarentaal georganiseerd. Veel informatie over het project Verantwoord Ondernemen in een Ontwikkelingsland en wat Pim en Luz Marina allemaal doen voor de doven en alleenstaande moeders is te lezen op www.gelijkekansenperu.nl en www.heladosholanda.com.pe. Tot slot nog een persoonlijke tip voor wie niet kan kiezen uit al die heerlijke smaken. Mijn favoriet is de lúcuma, maar ook pushgay, poro poro en sauco, smaken die je in geen enkele andere ijszaak aantreft, zijn aan te bevelen.