Posts Tagged ‘Burgeroorlog’

De straat op voor Garzón

24/04/2010

Het is een ingewikkeld verhaal en eigenlijk niet uit te leggen, niet in Spanje en ook niet daarbuiten. De socialistische ex-premier Felipe González verwoordde het gisteren als volgt: ‘Wat hier speelt is niet uit te leggen, en wat niet is uit te leggen, kan niet terecht zijn.’ En dat zegt de man die zelf ooit nog bijna slachtoffer was van de dadendrang van superrechter Baltasar Garzón in de tijd van de affaire GAL, de antiterroristische beweging die tijdens het bewind van González met geweld probeerde de ETA uit te schakelen. Maar nu heeft links zich achter Garzón geschaard nu de onderzoeksrechter wordt aangeklaagd door een rechter van het Hooggerechtshof voor zijn pogingen om misdaden tegen de menselijkheid in het tijd van dictator Franco aan het licht te brengen. De aanklacht is ingediend door de rechts-extremistische organisaties Manos Limpias en Falange Española de las Jons, al moest de Falange gisteren afhaken omdat te laat de aanklacht bij rechter Varela werd ingeleverd. Voor Varela kwam dat goed uit, omdat vooral de Falange, ooit opgericht door José Antonio Primo de Rivera,  wordt gezien als een exponent van het Franquismo.

Gisteren gingen in Spanje in verschillende steden duizenden mensen de straat op om steun te betuigen aan Garzón, die als hij wordt veroordeeld twintig jaar uit zijn ambt wordt geheven. Het zal dan het einde betekenen van zijn loopbaan. Het Hooggerechtshof vindt dat Garzón buiten zijn boekje gaat omdat in 1977 een Amnestiewet van kracht werd. Maar van die wet profiteerden vooral degenen die aan de zijde van Franco stonden. In Spanje zijn nog steeds veel massagraven met slachtoffers van het regime van Franco. Alleen al in de Vallei van de Gevallenen, waar ook Franco ligt begraven, zouden bijna 33000 republikeinsgezinden anoniem zijn begraven.
In de optocht gingen de foto´s mee van slachtoffers van het Franco-regime, bekende Spanjaarden als de dichters Federico Garcia Lorca en Miguel Hernandez en de president van Catalunya tijdens de Spaanse Burgeroorlog, Lluis Companys, links op de foto.  Maar ook foto´s van onbekende Spanjaarden, meegedragen door kleinkinderen die bij Garzon aanklopten voor hulp om het lichaam van hun opa of oma op te sporen in een van de massagraven die er verspreid door Spanje zijn. En overal de rood-geel-paarse Spaanse republikeinse vlaggen, omdat ook de Tweede Republiek sneuvelde aan het einde van de Spaanse Burgeroorlog. En zo staan de twee Spanjes weer tegenover elkaar. Juist nu in landen als Chili, Peru en Argentinië dictators, corrupte presidenten en generaals alsnog worden berecht, daar blijft Spanje worstelen met het verleden van Franco. Garzón dreigt nu het slachtoffer te worden van die worsteling.

Op bezoek bij de Nederlandse ambassade 2

22/01/2010
Het werd ook wel tijd dat de Nederlandse ambassade ging verhuizen. Niet dat er iets mis is met de villa aan de oostkant van de Paseo de Castellana die de ambassade in de jaren negentig betrok, maar het adres was toch discutabel: Avenida Comandante Franco 32. Het gaat hier overigens niet om dictator Francisco Franco, zoals de telefoniste van de ambassade en nog wel meer mensen denken, maar om zijn broer Ramón. Het kostte wel wat moeite om bevestigd te krijgen dat de straat inderdaad aan Ramón Franco is gewijd. De speurtocht nam een bijzondere wending toen ik ergens in een biografie las dat zijn broer Francisco maar een zaadbal had. En die handicap zou een belangrijke rol gaan spelen in het leven, of de dood, het is maar hoe je het bekijkt, van broer Ramón Franco.
Laten we het verhaal van Ramón beginnen in 1926. Toen maakte hij met zijn watervliegtuig Dornier Wal Plus Ultra een transatlantische vlucht van Palos de la Frontera, de plaats vanwaar ook Columbus ooit vertrok, naar Buenos Aires. Een jaar later zou Lindbergh in tegengestelde richting deze heldendaad herhalen.
Maar wat bracht Ramón er vier jaar later toe om pamfletten uit zijn vliegtuig te strooien die opriepen het koninklijk paleis op te blazen? Was zijn antipathie tegen het koningshuis gegroeid in de eenzame uren hoog boven de Atlantische oceaan?
Direct na zijn actie vloog Ramón door naar Lissabon om een veilig heenkomen te zoeken.
Daar bleef hij tot de Tweede Republiek in Spanje werd uitgeroepen. Hij ging zich inzetten voor de partij van de Catalaanse republikeinen, de ERC, en behaalde bij de landelijke verkiezingen 91.731 stemmen, goed voor een plaats in het parlement.
In de Burgeroorlog keerde hij de republikeinen de rug toe om partij te kiezen voor zijn broer Francisco. Ramón vond de dood bij een vliegtuigongeluk in 1938. Hij was opgestegen vanaf de luchtmachtbasis Pollença op Mallorca met bijna duizend kilo bommen aan boord toen zijn vliegtuig boven de Middellandse zee neerstortte. Was onweer de oorzaak? Of toch sabotage?
Ramón had veel vijanden, waaronder de republikeinen die misschien wraak wilden nemen op deze verrader. Of was het Francisco Franco die zijn broer ervan verdacht lid te zijn van de vrijmetselarij. Of wilde de dictator zijn broer om een andere reden voorgoed het zwijgen opleggen? Ramón zou wel eens kunnen verklappen dat de dochter van Francisco Franco en zijn echtgenote Maria del Carmen Polo eigenlijk zijn dochter was, die hij ooit had verwekt bij een ex-prostituee.
Dit gerucht zag uiteindelijk toch het levenslicht, onder andere in het boek ‘Het geheime leven van Ramón Franco’  van José Maria Avala, dat vorig jaar in mei verscheen. In het boek nog een ander opmerkelijk detail. Franco zou maar één zaadbal hebben na een schietincident tijdens de oorlog in Marokko. De dictator zonder cojones, zonder kloten. Het is bijna niet voor te stellen.